Cách yêu bản thân nhiều hơn là tập đối xử với chính mình như với một người mình thương: chăm lo nhu cầu của mình, nói với mình bằng giọng tử tế, và vẫn đứng về phía mình cả khi mình sai. Việc này không đòi hỏi bạn phải thấy mình hoàn hảo hay lúc nào cũng tự tin. Nó bắt đầu từ những việc rất nhỏ lặp lại mỗi ngày, và mười việc dưới đây là chỗ để bắt đầu.
Yêu bản thân là gì?
Yêu bản thân là một thái độ và cũng là một chuỗi việc làm: tôn trọng giới hạn của mình, chăm sóc cơ thể và cảm xúc của mình, cho mình quyền được sai rồi sửa. Nó khác với việc lúc nào cũng thấy mình giỏi. Bạn có thể chưa ưng nhiều điều ở mình mà vẫn đối xử với mình tử tế.
Với nhiều người, điều này khó vì họ lớn lên với tình thương có điều kiện: chỉ được khen khi học giỏi, chỉ được để ý khi ngoan, hay nghe mãi câu «thương mình là ích kỷ». Lâu dần, lời phê bình từ bên ngoài thành giọng nói bên trong. Tập yêu bản thân, vì thế, là tập đổi giọng nói ấy từng chút một.
Nếu bạn muốn có người đồng hành trong việc chăm sóc chính mình, từ cơ thể đến cảm xúc, Inti Healing có dịch vụ chăm sóc thân – tâm – trí.
Yêu bản thân có tốt không? Khác ích kỷ và tự mãn ở đâu
Yêu bản thân lành mạnh là điều tốt, vì nó giúp bạn đứng vững hơn trước lời chê, dám nghỉ khi mệt và dám đặt ranh giới trước điều làm mình tổn thương. Điều dễ nhầm là ranh giới của nó với ích kỷ và tự mãn:
- Ích kỷ là lo cho mình bất chấp người khác bị thiệt. Yêu bản thân là lo cho mình mà vẫn tôn trọng người khác, biết nói «không» mà không cần hạ thấp ai.
- Tự mãn là nghĩ mình đã đủ tốt nên không cần nhìn lại. Yêu bản thân là vì đứng về phía mình nên dám nhìn lỗi và sửa, không cần tự hành hạ.
Còn điều người ta hay gọi là «yêu bản thân quá mức», như luôn cần được ngưỡng mộ, khó chịu khi người khác được chú ý hay xem nhẹ cảm xúc của người xung quanh, thực ra thường không phải là yêu mình nhiều quá. Nhiều khi đó là một cảm giác giá trị bản thân mong manh, cần được người khác xác nhận liên tục. Yêu bản thân lành mạnh thì yên hơn: bạn không cần hơn ai để thấy mình ổn.
Yêu bản thân không phải là nghĩ mình hơn người. Là không bỏ rơi mình, kể cả khi mình chưa ổn.
Cách yêu bản thân nhiều hơn: 10 việc nhỏ bắt đầu từ hôm nay
Bạn không cần làm cả mười việc cùng lúc. Hãy chọn hai ba việc dễ nhất, giữ trong một tuần, rồi thêm dần.
- Hỏi mình mỗi sáng (1 phút). «Hôm nay mình cần gì?» Có thể là ngủ thêm, ăn đàng hoàng hay bớt một cuộc hẹn.
- Đổi giọng tự chê (mỗi lần bắt gặp). Khi nghe mình nói «mình thật vô dụng», hãy hỏi: «Mình có nói câu này với người bạn thân không?» Rồi nói lại bằng câu bạn sẽ nói với người ấy.
- Giữ một lời hứa nhỏ với mình mỗi ngày. Uống đủ nước, đi ngủ trước một giờ nhất định, đi bộ mười phút. Giữ lời với mình là cách xây lại lòng tin vào chính mình.
- Chăm cơ thể vì thương, không vì chê. Ăn đủ bữa, ngủ đủ giấc, vận động để cơ thể dễ chịu, không phải để trừng phạt một vóc dáng bạn chưa ưng.
- Nói «không» với một việc vượt sức. Mỗi tuần một lời từ chối nhẹ nhàng giúp bạn nhớ rằng thời gian và sức lực của mình cũng đáng được tôn trọng.
- Bớt một nguồn so sánh. Ẩn bớt những tài khoản khiến bạn thấy mình kém cỏi sau mỗi lần lướt. Bài ngừng so sánh bản thân với người khác có thêm cách quay về với mình.
- Ghi ba điều nhỏ đã làm được (3 phút mỗi tối). Không cần là thành tích; «hôm nay mình ăn trưa đúng giờ» cũng được tính.
- Cho phép mình buồn và sai (3 phút). Khi thấy khó, đặt tay lên ngực và nói chậm: «Lúc này khó thật. Ai cũng có lúc như vậy. Mình sẽ tử tế với mình.» Muốn đi sâu hơn, bạn có thể thử yêu thương bản thân bằng thiền từ bi.
- Dành thời gian cho một niềm vui không cần lý do (15 phút). Nghe một bản nhạc, chăm cây, nấu món mình thích, chỉ vì bạn thích.
- Nhờ giúp khi cần. Mở lời nhờ ai đó một việc nhỏ. Cần người khác không làm bạn kém đi; đó là một phần của việc sống cùng nhau.
Khi yêu bản thân thấy quá xa vời
Nếu đọc đến đây bạn nghĩ «mình không thể nào yêu nổi bản thân», điều đó rất thường gặp, nhất là khi bạn đã sống lâu với cảm giác mình không đủ tốt. Hãy tạm để chữ «yêu» sang một bên và bắt đầu từ một mục tiêu khiêm tốn hơn: hôm nay không làm mình đau thêm. Không nhịn đói để phạt mình, không thức trắng để chứng minh mình chăm chỉ, không nhắc lại lỗi cũ thêm một lần nữa.
Cảm giác thương mình thường đến sau việc làm, hiếm khi đến trước. Nếu giọng tự chê trong bạn quá lớn, bài tự ti phải làm sao có sáu bước nhỏ để tập lại cách nhìn chính mình.
Khi nào nên tìm hỗ trợ chuyên môn
Tập yêu bản thân là việc lâu dài, nhưng có lúc cảm giác mình không đáng được thương đi cùng những vấn đề cần người có chuyên môn. Hãy gặp bác sĩ hoặc nhà trị liệu tâm lý có giấy phép khi:
- Bạn thấy mình vô giá trị, buồn bã hay trống rỗng kéo dài hơn hai tuần.
- Bạn nhịn ăn, ăn uống mất kiểm soát hoặc cố nôn vì ghét cơ thể mình.
- Bạn tự làm đau mình khi thấy mình tệ.
- Lo âu hay xấu hổ khiến bạn né tránh công việc và các mối quan hệ.
Nếu bạn có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc không giữ được an toàn, hãy gọi 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay. Các tuyến hỗ trợ khác có ở trang an toàn của Inti Care.
Khi bạn muốn có người đồng hành
Đôi khi, điều khó nhất không phải là biết mình cần làm gì, mà là tin rằng mình xứng đáng được chăm sóc. Dịch vụ đồng hành chăm sóc thân – tâm – trí của Inti Healing giúp bạn tập lắng nghe cơ thể và cảm xúc, rồi xây một nếp chăm mình vừa sức. Nếu điều bạn muốn gỡ là cảm giác tự ti, thấy mình không đủ tốt, trang yêu thương chính mình của Inti Care kết nối bạn với người đồng hành 1-1 trực tuyến. Đây là hỗ trợ tinh thần, không phải khám chữa bệnh.
Câu hỏi thường gặp
Yêu bản thân có phải là ích kỷ không?
Không. Ích kỷ là giành phần mình bằng cái giá người khác phải chịu; yêu bản thân là chăm lo cho mình mà vẫn tôn trọng người khác. Người biết nghỉ khi mệt và biết từ chối khi quá sức thường ít cáu gắt hơn, và còn sức để thương người khác lâu dài.
Yêu bản thân quá mức có phải là bệnh không?
Yêu bản thân lành mạnh không phải là bệnh, và chăm sóc mình tử tế thì không có chuyện «quá nhiều». Khi một người luôn cần được ngưỡng mộ, khó cảm thông và làm tổn thương người xung quanh, đó là chuyện khác hẳn, và chỉ người có chuyên môn mới đánh giá được. Đừng vội dán nhãn cho mình hay cho người khác.
Có phải yêu bản thân trước rồi mới yêu được người khác?
Không cần đợi yêu mình trọn vẹn rồi mới được yêu ai. Hai điều này nuôi nhau: được thương giúp bạn dễ thương mình hơn, và biết thương mình giúp bạn yêu người khác mà không đánh mất mình. Điều nên tránh là chờ người khác lấp đầy toàn bộ khoảng trống bên trong mình.
Yêu bản thân vô điều kiện nghĩa là gì?
Là không gắn giá trị của bạn vào thành tích, ngoại hình hay lời khen của người khác. Bạn vẫn đáng được đối xử tử tế cả vào ngày làm hỏng việc. Yêu vô điều kiện không có nghĩa là đồng ý với mọi hành vi của mình; bạn vẫn nhận lỗi và sửa, chỉ là không cần tự hành hạ.
Yêu bản thân đúng cách là như thế nào?
Yêu bản thân đúng cách không phải là chiều mọi mong muốn hay né mọi khó khăn. Đó là chăm sóc những nhu cầu thật của mình như ngủ, ăn, nghỉ; nói lời tử tế với chính mình khi sai; đặt giới hạn với điều làm mình tổn thương; và vẫn nhận trách nhiệm với lựa chọn của mình. Yêu bản thân lành mạnh giúp bạn yêu người khác dễ hơn.
Cách yêu bản thân không nằm ở một quyết định lớn, mà ở những lựa chọn nhỏ lặp lại mỗi ngày. Hôm nay, hãy chọn một việc trong mười việc trên và làm nó thật nhẹ nhàng với chính mình.