Chữa lành sau ly hôn bắt đầu bằng việc cho phép mình buồn như với một mất mát thật, giữ những nhịp sống cơ bản như ăn, ngủ, có người bên cạnh, rồi dựng lại từng phần đời sống của riêng bạn theo sức của mình. Điều bạn cần không phải là «vượt qua thật nhanh», mà là đi qua từng giai đoạn mà vẫn giữ được mình.
Bài viết không bàn chuyện có quay lại hay không, và không phán xét bạn hay người cũ. Nếu người cũ đe doạ, theo dõi hay làm hại bạn, an toàn của bạn đi trước; hãy đọc ngay mục hỗ trợ chuyên môn ở phía dưới.
Vì sao ly hôn đau đến vậy: nhiều mất mát cùng lúc
Ly hôn hiếm khi chỉ là mất một người. Cùng một lúc, có thể bạn mất:
- Người bạn đời, người từng biết những thói quen nhỏ nhất của bạn.
- Hình dung về tương lai: những dự định chung, cảnh về già có nhau.
- Nếp nhà quen thuộc: bữa cơm, giờ đón con, những việc từng chia nhau làm.
- Một phần các mối quan hệ: họ hàng bên kia, bạn bè chung, có khi cả chỗ ở quen.
Vì vậy, cảm xúc cũng đến xen kẽ: buồn, giận, nhẹ nhõm, xấu hổ, sợ hãi. Bạn có thể nhẹ người vì một giai đoạn căng thẳng đã qua, rồi tối đó lại khóc vì nhớ. Điều đó bình thường, không có nghĩa là có gì sai ở bạn. Kể cả khi chính bạn là người đề nghị chia tay, bạn vẫn có quyền buồn.
Có cuộc ly hôn đến sau nhiều năm khoảng cách trong đời sống vợ chồng lớn dần, có cuộc đến đột ngột khi bạn chưa kịp hiểu chuyện gì. Dù theo cách nào, đây cũng là một mất mát thật; bài vượt qua nỗi đau mất mát nói thêm về cách ở cùng nỗi đau ấy.
Các giai đoạn sau ly hôn và cách đi qua từng chặng
Không ai đi qua ly hôn theo cùng một lộ trình, nhưng nhiều người đi qua vài chặng dưới đây, có khi tới lui nhiều lần.
Cú sốc những ngày đầu
Có thể bạn tê dại, vẫn lo việc như một cái máy, hoặc đêm nằm tua lại những cuộc nói chuyện cuối. Vượt qua cú sốc ly hôn lúc này bắt đầu từ những việc rất nhỏ: ăn vài bữa tử tế, nhờ một người ở cạnh vào những buổi tối khó, hoãn những quyết định lớn chưa cần quyết ngay.
Khủng hoảng khi đời sống thật sự đổi khác
Khủng hoảng thường đến khi giấy tờ đã xong, người thân đã thôi hỏi han, còn bạn phải tự lo những việc trước kia có người cùng gánh: tiền bạc, chỗ ở, lịch đón con. Để vượt qua khủng hoảng sau ly hôn, hãy chia việc thành từng mảnh, mỗi ngày giải quyết một việc và ghi phần còn lại ra giấy. Những câu hỏi về tài sản hay quyền nuôi con thì nên hỏi người làm luật hoặc trợ giúp pháp lý.
Nỗi buồn đến theo từng đợt
Vượt qua nỗi buồn ly hôn không có nghĩa là không còn buồn. Một bài hát hay một tấm ảnh cũ có thể kéo bạn về như ngày đầu; đó không phải là đi lùi. Với những ngày dễ chạnh lòng như ngày kỷ niệm cưới hay dịp Tết, hãy hẹn trước một người hoặc lên sẵn một việc nhỏ cho mình. Nếu nỗi nhớ người cũ là điều nặng nhất, bài chữa lành sau chia tay có thêm gợi ý.
Chữa lành sau ly hôn: dựng lại nhịp sống từng chút một
Dù đang ở chặng nào, bạn cũng có thể dựng vài điểm tựa nhỏ, lặp lại mỗi ngày. Không cần nhiều, chỉ cần đều:
- Ngủ và ăn. Giữ giờ ngủ, giờ thức gần như cố định; ăn đủ bữa dù chưa thấy ngon.
- Vận động nhẹ. Đi bộ mười lăm phút, tưới cây, dọn một ngăn tủ; khi cơ thể chuyển động, đầu óc có thể bớt xoay vòng.
- Khoảng cách trên mạng. Tạm ẩn hoặc tắt thông báo từ trang cá nhân của người cũ; đó là chăm sóc bản thân, không phải trả đũa.
- Liên lạc vì việc cần. Nếu hai người vẫn cùng nuôi con, giữ trao đổi ngắn, rõ, xoay quanh việc của con; bài nuôi dạy con sau ly hôn nói kỹ hơn về điều này.
Thực hành 10 phút mỗi tối: khép lại một ngày
- 2 phút: ngồi yên, thở ra chậm hơn hít vào vài lần, để ý chỗ nào trong người đang căng.
- 3 phút: ghi cảm xúc hôm nay bằng tên gọi cụ thể: buồn, giận, nhẹ nhõm, xấu hổ, nhớ. Không cần giải thích.
- 3 phút: ghi một việc bạn đã làm cho chính mình hôm nay, dù nhỏ như ăn một bữa tử tế.
- 2 phút: chọn một việc nhỏ cho ngày mai và đặt nó vào một giờ cụ thể.
Nếu thích ghi trên điện thoại, bạn có thể dùng nhật ký cảm xúc của Inti Care. Đọc lại sau vài tuần có thể giúp bạn thấy những thay đổi nhỏ.
Khi thấy mình thất bại và ngại lời người khác
Câu hỏi tò mò, lời bàn tán, cả ánh nhìn thương hại có thể khiến bạn thấy mình thất bại và xấu hổ. Vài điều có thể giúp:
- Nhìn lại mà không tự kết án. Bạn có thể thấy điều mình muốn làm khác đi mà không cần gánh hết lỗi về mình.
- Chuẩn bị sẵn một câu trả lời ngắn. Chẳng hạn: «Chuyện của mình đã khép lại rồi. Mình chưa muốn kể thêm, cảm ơn đã hỏi thăm.» Bạn không nợ ai một bản tường trình.
- Chọn người để kể. Một hai người biết lắng nghe, không bắt bạn chọn phe, là đủ.
- Để ý giọng nói trong đầu. Khi nghĩ «mình thật thất bại», thử hỏi: mình có nói câu ấy với một người bạn thân trong hoàn cảnh y hệt không?
Một cuộc hôn nhân khép lại là một biến cố trong đời bạn, không phải bản án về con người bạn.
Nói chuyện với bố mẹ và người thân
Người thân có thể buồn, lo, có khi trách, vì họ cũng đang mất một điều từng mong cho bạn. Hãy nói điều bạn cần thay vì kể lại từng chi tiết: «Con cần mọi người ở bên con lúc này; chuyện đúng sai, con xin để sau.» Với người liên tục ép bạn quyết theo ý họ, bạn có quyền nói rõ giới hạn.
Khi nào nên tìm hỗ trợ chuyên môn
Đau buồn sau ly hôn không phải là bệnh. Nhưng hãy tìm bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần có giấy phép khi:
- Bạn buồn bã, mất ngủ, chán ăn, thấy mình vô giá trị kéo dài hơn hai tuần, hoặc không làm nổi việc thường ngày.
- Bạn uống rượu bia hay dùng thuốc ngủ không theo chỉ định để chịu đựng.
- Bạn có những cơn hoảng loạn: tim đập mạnh, khó thở, sợ hãi dồn dập.
- Ký ức về những trận cãi vã hay bạo lực cũ cứ hiện lại, kèm ác mộng, giật mình.
- Bạn không còn đủ sức chăm con hay chăm chính mình.
Nếu người cũ đe doạ, theo dõi, quấy rối hay làm hại bạn, an toàn của bạn, và của con nếu có, đi trước; bạn không cần nhẫn nhịn. Hãy rời khỏi nơi nguy hiểm khi có thể, báo cho người bạn tin và tìm cơ sở hỗ trợ tại địa phương. Nếu bạn có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc không giữ được an toàn, hãy gọi 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay. Các tuyến hỗ trợ khác có ở trang an toàn của Inti Care.
Khi bạn muốn có người đồng hành
Có những điều khó nói với gia đình, vì ai cũng có ý kiến riêng về cuộc hôn nhân của bạn. Nếu bạn muốn cùng một người ngoài cuộc nhìn lại điều đã diễn ra giữa hai người, gọi tên nhu cầu và ranh giới của mình trước khi bước tiếp, Inti Healing có trang đồng hành về khoảng cách trong đời sống vợ chồng. Nếu muốn trò chuyện 1-1 trực tuyến, bạn có thể tìm người đồng hành đi qua mất mát hoặc về các mối quan hệ trên Inti Care. Đây là đồng hành tinh thần, không phải khám chữa bệnh, và không thay cho bác sĩ khi bạn cần.
Câu hỏi thường gặp
Cách vượt qua ly hôn bắt đầu từ đâu?
Bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: ăn đủ, ngủ đủ, có một người để gọi khi đêm khó. Sau đó cho phép mình buồn, giận hay nhẹ nhõm mà không tự trách, hoãn những quyết định lớn chưa cần thiết, và mỗi ngày làm một việc cho chính mình.
Làm sao để vượt qua cú sốc ly hôn?
Những ngày đầu, bạn không cần làm tốt điều gì cả. Hãy nhờ người thân giúp vài việc cụ thể như nấu ăn, đưa đón con, và ở cạnh bạn vào buổi tối. Khi đầu óc cứ tua lại mọi chuyện, thử thở ra chậm vài lần rồi làm một việc bằng tay. Tê dại hay không khóc được cũng là phản ứng thường gặp.
Vượt qua nỗi buồn ly hôn mất bao lâu?
Không có mốc chung cho ai cả. Nỗi buồn ly hôn thường đến theo từng đợt, có lúc tưởng đã nhẹ rồi lại quay về vào ngày kỷ niệm hay dịp Tết. Điều đáng để ý là nỗi buồn có đang đổi dần hình dạng không. Nếu nó nặng thêm hoặc không nhẹ đi chút nào, hãy tìm người có chuyên môn.
Khi nào nên tìm tư vấn tâm lý sau ly hôn?
Hãy tìm người có chuyên môn và giấy phép khi buồn bã, mất ngủ hay chán ăn kéo dài hơn hai tuần, khi không còn làm nổi việc thường ngày, phải dựa vào rượu bia, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân. Nếu chủ yếu cần người lắng nghe để sắp xếp lại đời sống, một người đồng hành tinh thần có thể giúp, nhưng không thay cho tham vấn hay điều trị.
Chữa lành sau ly hôn không phải là quên đi hay chứng minh điều gì với ai. Đó là từng ngày dựng lại một đời sống của riêng bạn. Hôm nay, chỉ cần một việc nhỏ: ăn một bữa tử tế hoặc gọi cho một người bạn.